نگارش خبر توانائى‌ها و مهارت‌هاى ويژه‌اى دارد که توجه به آنها ضرورى است:

تسلط بر موضوع خبر

خبرنگار بايد در زواياى گوناگون موضوع خبر مطالعه و آگاهى کافى داشته باشد تا بتواند خبر مستحکم و استخوان‌دارى را تهيه و تنظيم کند، بى‌شک بدون آگاهى از کمّ و کيف يک رويداد، نمى‌توان دربارهٔ آن خبر مناسبى تهيه کرد و خبرنگاران بايد هميشه قبل از تهيهٔ رويداد، در صورت امکان، اندوخته‌هاى خد را دربارهٔ موضوع آن افزايش دهند.

آشنائى با فنون خبرى

خبرنگارى از جمله حرفه‌هائى است که به آگاهى‌ها، مطالعات و توانائى‌هاى خبرى خاصى نياز دارد و به يقين بدون علم و به آنها، امکان تهيه خبر ميسر نخواهد بود و خبرنگاران بايد تلاش کنند که از آخرين دستاوردهاى علمى در زمينهٔ ارتباطات جمعى و شيوه‌هاى خبر آگاهى پيدا کنند.

تندنويسى

بسيار اتفاق مى‌افتد که ضبط مصاحبه‌ها يا مطالبى که جنبهٔ خبرى دارند امکان‌پذير نيست که بتوان دوباره آن را از نوار پياده و تنظيم کرد. از اين‌رو فقط مى‌توان با سرعت در نوشتن اين‌گونه خبرها را به هنگام وقوع آنها تهيه کرد. از طرف ديگر حتى اگر امکان ضبط اين‌گونه سخنرانى‌ها، مصاحبه‌ها يا مطالب خبرى نيز وجود داشته باشد، به لحاظ سرعت در خبررساني، که رسانه‌ها سعى دارند در اين ميدان از يکديگر سبقت گيرند، ضرورت دارد خبرنگاران با تندنويسى مطالب به اين هدف تحقق بخشند.

درست‌نويسى

زبان وسيلهٔ ارتباط انسان‌ها با يکديگر است و هر زبان قواعد و دستور خاص خود را دارد، از اين‌رو هنگام نوشتن خبر ضرورى است که مطالب خبر به‌درستى انتخاب و براساس دستور زبان نگارش شوند.

روان‌نويسى

”خبرنگار بايد تا آنجا که امکان دارد متن خبر را با جملات کوتاه نگارش کند. در آغاز اخبار به اصل موضوع بپردازد و از مقدمه‌چينى خوددارى کند. به کاربردن کلمات و صفات مترادف در بسيارى از موارد بر ابهام جمله افزايد. از تکرار کلمات نيز بايد پرهيز شود“.

ساده‌نويسى

دو رسانهٔ راديو و تلويزيون معمولاً بُرد وسيع دارند و مخاطبان آنها تمام آحاد جامعه هستند که ممکن است درصد قابل توجهى از آنان افراد بى‌سواد و کم‌سواد باشند، از اين‌رو بايد تلاش شود که خبرها ساده نگارش شوند تا تودهٔ مردم و خواص، هر يک متناسب با ادراک خود، بتوانند از آنها بهره‌مند شوند.

خلاصه‌نويسى

خبرنگار بايد تلاش کند تا براساس موضوع، موقعيت، زمان و مکان، حساسيت‌هاى داخل و خارج، نياز مخاطبان، اهداف رسانه و مجموعه‌اى از ديگر ارزش‌ها و اولويت‌ها دست به انتخاب مطلب بزند و از اين‌رو خلاصه‌نويسى اهميت زيادى دارد. مثلاً در سخنرانى يک‌ساعته، اگر خبرنگار بخواهد همهٔ آنچه را که بيان شده است براى مخاطب بنويسد، خبر او به ده‌ها صفحه خواهد رسيد، در حالى‌که خبر يک سخنرانى يک‌ساعته حدود يک دقيقه يا ۱۱۰ کلمه است. از سوى ديگر هرچقدر حجم مطالب نوشته شده بيشتر باشد، تنظيم مطالب دقت بيشترى مى‌طلبد و ارائهٔ خبر با تأخير مواجه مى‌شود که به‌سرعت خبررسانى لطمه مى‌زند.

به‌گزينى کلمات و عبارات

هر زبان گنجايش، ظرفيت و بلاغت خاص خود را دارد. از اين‌رو کلمات نيز بار عاطفى خاصى دارند. با علم به اينکه کنار هم قرار گرفتن کلمات و بار آنها معنى خاصى به جمله مى‌بخشد، بايد به‌بار عاطفى کلمات و ايجاد معانى مناسب در جمله توجه کافى کرد.

در هر خبر مکتوب چند لغت و مفهوم کليدى وجود دارد که به آن معنا و مفهوم مى‌بخشد؛ از اين‌رو انتخاب واژه‌ها و نحوهٔ بيان مطالب به مهارت برجسته نياز دارد.

”بعضى از کلمات ابزار قدرتمندى براى بيان حالت يک حادثه، بى‌اعتبار کردن، شرافت بخشيدن به مردم يا سازمان‌ها و ملل به شمار مى‌روند. اين کلمات ممکن است عمداً، ناآگاهانه يا حتى به‌طور تصادفى انتخاب شوند، اما به هر حال کلمات داراى جهت‌گيرى هستند و مى‌توانند در نگرش گيرندهٔ خبر، صرف‌نظر از آگاهى يا ناآگاهى او نسبت به آن، مؤثر واقع شوند“.

گزينش مناسب اطلاعات

خبرنگاران براى تهيه به هنگام خبر از سخنرانى‌ها، مصاحبه‌ها و رويدادها با مجموعهٔ فراوانى از اطلاعات مواجه هستند، چگونگى گزينش مطالب مهم و تازه به ميزان ادراک آنان بستگى دارد و چنانچه خبرنگار در زمينهٔ موضوع آگاهى نداشته باشد، کار گزينش مطالب با مشکل مواجه مى‌شود. براى اينکه در خبر تهيه شده اطلاعات گم شده٭ نباشد، ضرورت دارد خبرنگار دربارهٔ موضوع خبر، وقوف و آگاهى کامل داشته باشد تا امر انتخاب مطالب آسان شود.

 اطلاعات گم شده در خبر، به اطلاعاتى گفته مى‌شود که وجود آن در خبر ضروري، ولى از ديد خبرنگار پنهان مى‌ماند. (نگارنده)

تازه ترین نکته های آموزش خبرنگاری را در اینستاگرام یا گروه دورهمی خبرنگاران ببینید.

ملاک‌ها و معيارهاى متعددى در يک مجموعه خبرى راديوئى يا تلويزيونى مؤثر هستند و هرچقدر توجه به آنها بيشتر باشد، بخش خبرى مخاطبان بيشترى خواهد داشت از جمله:

- تعداد خبرها

- تنوع خبرها از لحاظ صدا و تصوير

- تنوع موضوعى

- توجه به پهنهٔ جغرافيائى (ملى و فراملّي)

- تدوين مناسب

- ترتيب مناسب

- جلوه‌هاى صوتى و تصويرى

- اهميت خبرها

- اجرا و گويندگى مناسب

تعيين مدت يک بخش خبرى و تعداد خبرهائى که در يک مجموعه خبرى به مخاطبان ارائه مى‌شود بسيار مهم است؛ از اين‌رو سردبيران بايد تلاش کنند در يک بخش خبرى تناسب تعداد و مدت خبرها را رعايت کنند.

اخبار معمولاً به سه شکل مکتوب، صدائى و تصويرى تهيه و تنظيم مى‌شوند. اخبار صدائى و تصويرى در بخش‌هاى تدوين صدا و تصوير آماده و تحويل پخش خبر و اخبار مکتوب وارد سيستم رايانه‌اى پخش خبر مى‌شوند. در ادارهٔ پخش، تحريريه‌هاى متعددى با وظايف متمايز، شبانه روز فعاليت مى‌کنند. تحريريهٔ پخش خبر، مرکز دريافت اخبار داخلى و خارجى است. سردبيران پخش خبر با مجموعهٔ زيادى از خبرها مواجه هستند و اين در حالى است که مدت زمان کوتاهى براى پخش آنها در اختيار دارند و از اين‌رو انتخاب تعداد و مدت خبرها و تنظيم فهرست اخبار به شناخت و دقت فراوان نياز دارد.

اهم فعاليت‌هائى که در تحريريهٔ پخش خبر انجام مى‌شود، به‌شرح زير است:

۱. تعيين خبرهاى مهم و اولويت آنها براى پخش

۲. تلفيق کردن خبرهاى با موضوع واحد

۳. دسته‌بندى موضوعى خبر و انتخاب آنها

۴. تنظيم خبر متناسب با زبان راديو و تلويزيون

دبيران تحريريهٔ خبر راديو، خبرها را با توصيف بيشترى از محيط رويداد تنظيم مى‌کنند که از طريق شنيدن آنها مخاطبان از خبر بهتر آگاه مى‌شوند و دبيران تحريريهٔ خبر تلويزيون، علاوه بر انتخاب بخش‌هاى تصويرى مهم هر رويداد بر موارد ضرورى که از طريق تصوير قابل ارائه نيست، تأکيد مى‌کنند. خبرهاى تلويزيونى موجزتر از خبرهاى راديوئى و مکتوب است.

۵. رعايت اختصار

خبرهائى که حجم آنها زياد است و امکان اختصار آنها نيست، به لحاظ اهميت، آنها را به چند خبر کوتاه تقسيم مى‌کنند و هر پاراگراف خبر در يک بخش خبرى پخش مى‌شود.

۶. تنظيم و بازنويسى مجدد خبر در صورت نياز

۷. نظارت بر تدوين خبرها و گزارش‌هاى راديوئى و تلويزيونى

۸. ارتباط با تحريريهٔ توليد خبر براى رفع نقايص

۹. مستند کردن اخبار با صدا و تصوير

۱۰. مشخص کردن تلفظ کلمات دشوار براى گويندگان خبر

۱۱. رعايت منافع ملى براى انتخاب خبرهاى قابل پخش

۱۲. توجه به حساسيت‌هاى سياسي، اجتماعى و امنيتى کشور

براى نمونه وقتى کالائى در جامعه با کمبود مواجه است و کمبود تصنعى نيست پخش خبر درباره علل کمبود کالا ممکن است به گرانى و کمبود بيشتر آن دامن زند. يا مثلاً وقتى روابط دو کشور با يکديگر رو به بهبود است، آشکار کردن اختلاف‌ها به روابط دو کشور لطمه خواهد زد.

”براى نوشتن آمار و ارقام و اعداد به‌طور کلى قانون مشخصى وجود ندارد، ليکن رعايت نکات زير به درست نوشتن و درست خواندن کمک مى‌کند:

- هرگز خبر را با ساعت شروع نکنيم، مگر آنکه ساعت نقش اساسى در خبر داشته باشد.

- اعداد درشت را به‌صورت تقريبى بنويسيم. مثال ۷۵۲/۵۰۰/۱۲ نوشته مى‌شود بيش از ۵/۱۲ ميليون.

- آمار هرچه ساده‌تر نوشته شود بهتر است، (براى نمونه) به‌جاى پنجاه درصد گفته شود نيمي.

- محاسبه آمار را به مخاطب واگذار نکنيم، زيرا توجه او به خبر کم مى‌شود“. (نشريه خبر و کاربرد آن، ۲۳)

از جمله موارد ديگر که در اين باره قابل بيان است، زياد بودن تعداد اعداد و ارقام در خبر است که مخاطب را با دشوارى مواجه مى‌سازد. براى نمونه يک مثال آورده مى‌شود:

مثال:

مسابقات فينال فوتبال کارگران قم، روز گذشته در مجتمع فرهنگي-ورزشى کارگران اين شهرستان برگزار شد. به گزارش واحد مرکزى خبر در اين مسابقات، که از شانزدهم ارديبهشت سال جارى آغاز شده بود، پانزده تيم در سه گروه پنج تيمى شرکت داشتند که در مرحلهٔ مقدماتي، از هر گروه دو تيم به مرحله يک ششم نهائى رسيدند و در دو گروه سه‌تيمى به رقابت پرداختند و چهار تيم صعودکننده به مرحلهٔ يک‌چهارم نهائى نائل شدند.

همچنين اين مسابقات به‌صورت ضربدرى انجام شد که دو تيم شرکت نايلکس و چاپخانهٔ اسوه به مرحلهٔ نهائى اين دوره از مسابقات راه يافتند و دو تيم ادارهٔ برق و شهردارى قم جهت کسب مقام سوم و چهارم اين مسابقه‌ها به رقابت پرداختند که تيم فوتبال شرکت نايلکس، شرکت چاپ اسوه، شهردارى و اداره برق به‌ترتيب مقام اول تا چهارم را به‌خود اختصاص دادند.

گفتنى است کاپ اخلاق اين دوره از مسابقات به شرکت چينى حميد تعلق گرفت. در خبر بالا پانزده عدد به‌کار رفته که درک آن را براى مخاطب دشوار مى‌کند. اين خبر به اين صورت اصلاح مى‌شود:

مسابقه‌هاى نهائى فوتبال کارگران قم، روز گذشته در مجتمع فرهنگي- ورزشى کارگران اين شهرستان برگزار شد. به گزارش واحد مرکزى خبر، در اين مسابقه‌ها که از شانزدهم ارديبهشت امسال آغاز شده بود، پانزده تيم شرکت داشتند که تيم فوتبال شرکت نايلکس، شرکت چاپ اسوه، شهردارى و ادارهٔ برق به ترتيب مقام اول تا چهارم را به‌خود اختصاص دادند. گفتنى است کاپ اخلاق اين دوره از مسابقات به شرکت چينى حميد تعلق گرفت.